Khi vay vốn hoặc sử dụng thẻ tín dụng, việc thanh toán đúng hạn là yếu tố quan trọng để duy trì lịch sử tín dụng tốt. Chỉ cần chậm thanh toán, khoản vay có thể phát sinh nợ quá hạn, kéo theo lãi quá hạn, phí liên quan và nguy cơ bị chuyển nhóm nợ.
Vậy nợ quá hạn là gì, nợ quá hạn là nợ nhóm mấy và bao lâu thì trở thành nợ xấu? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ cách phân loại, hậu quả và hướng xử lý khoản nợ quá hạn.
Nợ quá hạn là khoản nợ mà người vay không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán nợ gốc và/hoặc lãi đúng thời hạn đã thỏa thuận với ngân hàng, tổ chức tín dụng.
Tuy nhiên, nợ quá hạn không đồng nghĩa ngay với nợ xấu. Theo quy định hiện hành, ngân hàng phân loại nợ theo 5 nhóm. Trong đó, nợ xấu là các khoản nợ thuộc nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5.
Đáng chú ý, khoản nợ quá hạn dưới 10 ngày vẫn có thể được phân loại vào nhóm 1 (nợ đủ tiêu chuẩn) nếu được đánh giá có khả năng thu hồi đầy đủ cả phần nợ quá hạn và phần còn lại đúng hạn. Vì vậy, nợ quá hạn 1 ngày chưa đồng nghĩa với việc người vay bị nợ xấu.
Nói cách khác, việc khoản nợ bị quá hạn bao nhiêu ngày và các điều kiện phân loại cụ thể sẽ quyết định khoản nợ thuộc nhóm nào.
Theo Thông tư 31/2024/TT-NHNN, ngân hàng và tổ chức tín dụng phi ngân hàng phân loại nợ theo 5 nhóm dựa trên nhiều tiêu chí, trong đó có thời gian quá hạn
| Nhóm nợ | Thời gian quá hạn* | Đặc điểm | Tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể** |
| Nhóm 1 – Nợ đủ tiêu chuẩn | Quá hạn dưới 10 ngày và đáp ứng điều kiện theo quy định | Khoản nợ được đánh giá có khả năng thu hồi đầy đủ cả nợ gốc và lãi đúng hạn | 0% |
| Nhóm 2 – Nợ cần chú ý | Quá hạn đến 90 ngày, trừ khoản nợ được xếp Nhóm 1 | Khoản nợ có dấu hiệu cần theo dõi, nhưng chưa thuộc nợ xấu | 5% |
| Nhóm 3 – Nợ dưới tiêu chuẩn | Quá hạn từ 91 đến 180 ngày | Khoản nợ được xác định là nợ dưới tiêu chuẩn | 20% |
| Nhóm 4 – Nợ nghi ngờ | Quá hạn từ 181 đến 360 ngày | Khoản nợ có mức độ rủi ro cao, được phân loại là nợ nghi ngờ | 50% |
| Nhóm 5 – Nợ có khả năng mất vốn | Quá hạn trên 360 ngày | Khoản nợ có khả năng mất vốn | 100% |
* Thời gian quá hạn trong bảng được trình bày theo phương pháp định lượng quy định tại Điều 10 Thông tư 31/2024/TT-NHNN. Việc phân loại nợ trên thực tế còn có thể được thực hiện theo các quy định và trường hợp khác của Thông tư.
** Tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể 0% – 5% – 20% – 50% – 100% áp dụng đối với tổ chức tín dụng, trừ tổ chức tài chính vi mô, và chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo Nghị định 86/2024/NĐ-CP. Đây là tỷ lệ dự phòng mà tổ chức tín dụng phải trích lập, không phải khoản tiền người vay phải trả thêm.
Theo quy định, Nhóm 3, Nhóm 4 và Nhóm 5 được xác định là nợ xấu. Do đó, không phải mọi khoản nợ quá hạn đều là nợ xấu. Đặc biệt, khoản nợ quá hạn dưới 10 ngày vẫn có thể được xếp Nhóm 1 nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
Có nhiều nguyên nhân khiến người vay không thanh toán đúng thời hạn. Việc xác định nguyên nhân giúp người vay lựa chọn cách xử lý phù hợp và hạn chế khoản nợ tiếp tục chuyển sang nhóm rủi ro cao hơn.
Một số trường hợp người vay gặp khó khăn ngoài dự kiến như:
Dù nguyên nhân là khách quan, người vay vẫn nên chủ động liên hệ ngân hàng ngay khi nhận thấy khả năng trả nợ bị ảnh hưởng.
Một số trường hợp xuất phát từ việc quản lý tài chính chưa tốt, chẳng hạn:
Đặc biệt với thẻ tín dụng, người dùng nên kiểm tra ngày đến hạn và số tiền cần thanh toán trên sao kê để hạn chế phát sinh nợ quá hạn ngân hàng.
Không phải mọi trường hợp quá hạn đều dẫn đến hậu quả nghiêm trọng ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu không xử lý sớm, khoản nợ có thể bị chuyển sang nhóm cao hơn và ảnh hưởng đến lịch sử tín dụng.
Khi khoản vay bị quá hạn, người vay có thể phải thanh toán lãi quá hạn và các khoản phí theo hợp đồng, quy định của sản phẩm tín dụng và ngân hàng.
Vậy nợ quá hạn 1 ngày có sao không? Có thể chưa khiến khoản nợ trở thành nợ xấu, nhưng người vay vẫn nên thanh toán càng sớm càng tốt để hạn chế phát sinh thêm chi phí.
Thời gian quá hạn càng kéo dài, khoản nợ càng có nguy cơ chuyển sang nhóm cao hơn.
Theo quy định hiện hành, nhóm 3 bắt đầu từ khoản nợ quá hạn 91 ngày, nhóm 4 từ 181 ngày và nhóm 5 là khoản nợ quá hạn trên 360 ngày theo phương pháp định lượng. Nhóm 3, 4 và 5 được xác định là nợ xấu.
Lịch sử trả nợ được sử dụng trong việc đánh giá tín dụng. Khi phát sinh nợ cần chú ý hoặc nợ xấu, việc xét duyệt các khoản vay, thẻ tín dụng hoặc sản phẩm tín dụng mới có thể khó khăn hơn tùy chính sách của từng tổ chức.
Theo mẫu báo cáo tín dụng của CIC, lịch sử nợ cần chú ý được thể hiện trong 12 tháng gần nhất; lịch sử nợ xấu đối với dư nợ vay được thể hiện trong 5 năm gần nhất và đối với dư nợ thẻ trong 3 năm gần nhất.
Nếu khoản vay có tài sản bảo đảm và người vay không thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo thỏa thuận, ngân hàng có thể thực hiện các biện pháp xử lý tài sản bảo đảm theo hợp đồng và quy định pháp luật.
Việc xử lý không đồng nghĩa cứ quá hạn một vài ngày là tài sản bị phát mại. Thời điểm và phương thức xử lý phụ thuộc vào tình trạng khoản nợ, hợp đồng tín dụng, hợp đồng bảo đảm và quy định pháp luật liên quan.
Tùy từng khoản vay, mức độ quá hạn và chính sách của tổ chức tín dụng, quy trình xử lý có thể khác nhau. Thông thường, ngân hàng sẽ tăng dần các biện pháp thu hồi khi khoản nợ không được thanh toán.
Ở giai đoạn đầu, ngân hàng có thể gửi thông báo hoặc liên hệ với người vay để nhắc về khoản thanh toán đã đến hạn. Nếu phát hiện nợ quá hạn 1 ngày hoặc vài ngày, người vay nên chủ động thanh toán và liên hệ ngân hàng nếu có vấn đề phát sinh.
Khi khoản nợ tiếp tục quá hạn, ngân hàng có thể áp dụng các biện pháp thu hồi nợ theo quy định nội bộ, hợp đồng và pháp luật. Người vay nên chủ động trao đổi với ngân hàng thay vì bỏ qua các cuộc gọi hoặc thông báo liên quan đến khoản nợ.
Tùy loại sản phẩm và điều khoản hợp đồng, người vay có thể phải thanh toán lãi quá hạn và các khoản phí liên quan khi chậm trả. Cách tính cụ thể không giống nhau giữa các khoản vay, do đó cần kiểm tra hợp đồng tín dụng, bảng thông báo dư nợ hoặc liên hệ trực tiếp ngân hàng.
Đối với khoản vay có tài sản thế chấp, nếu người vay không thực hiện nghĩa vụ theo thỏa thuận, tổ chức tín dụng có thể thực hiện quyền xử lý tài sản bảo đảm theo hợp đồng và pháp luật.
Theo Nghị định 86/2024/NĐ-CP, tài sản bảo đảm đủ điều kiện có thể được khấu trừ khi tính dự phòng cụ thể; việc xử lý tài sản bảo đảm phải tuân thủ quy định pháp luật có liên quan.
Nếu các biện pháp thu hồi không đạt kết quả và phát sinh tranh chấp hoặc nghĩa vụ chưa được thực hiện, ngân hàng có thể sử dụng các biện pháp pháp lý phù hợp, trong đó có khởi kiện theo quy định.
Không có một mốc thời gian cố định áp dụng cho mọi khoản vay về việc ngân hàng sẽ khởi kiện, bởi điều này phụ thuộc vào hợp đồng, tình trạng khoản nợ và quy trình xử lý của từng tổ chức tín dụng.
Nợ quá hạn 1 ngày không đồng nghĩa với nợ xấu. Theo Thông tư 31/2024/TT-NHNN, khoản nợ quá hạn dưới 10 ngày có thể vẫn thuộc nhóm 1 nếu được đánh giá có khả năng thu hồi đầy đủ phần nợ quá hạn và phần nợ còn lại đúng hạn.
Tuy nhiên, người vay vẫn nên thanh toán ngay vì có thể phát sinh lãi, phí theo hợp đồng và việc phân loại nợ còn phụ thuộc các điều kiện khác.
Không có quy định chung rằng cứ quá hạn một số ngày nhất định thì ngân hàng sẽ lập tức phát mại tài sản.
Việc xử lý tài sản thế chấp phụ thuộc vào hợp đồng tín dụng, hợp đồng bảo đảm, tình trạng vi phạm nghĩa vụ và quy định pháp luật. Do đó, nếu đang có khoản vay thế chấp bị quá hạn, người vay nên liên hệ trực tiếp ngân hàng để thống nhất phương án xử lý càng sớm càng tốt.
Về nguyên tắc, số tiền người vay phải thanh toán khi quá hạn có thể bao gồm phần nợ gốc đến hạn, lãi và các khoản phí liên quan theo hợp đồng và quy định áp dụng cho sản phẩm.
Không có một công thức duy nhất cho mọi khoản vay. Để biết chính xác số tiền cần thanh toán, người vay nên kiểm tra thông báo dư nợ hoặc yêu cầu ngân hàng cung cấp bảng tính khoản nợ tại thời điểm thanh toán.
Không có một tỷ lệ nợ quá hạn cá nhân duy nhất được xem là “an toàn”. Với người vay, mục tiêu tốt nhất là không để phát sinh nợ quá hạn và thanh toán đầy đủ đúng hạn.
Nếu đang có khoản nợ quá hạn, điều quan trọng hơn là xác định khoản nợ hiện thuộc nhóm nào, số ngày quá hạn, tổng nghĩa vụ phải thanh toán và xử lý sớm trước khi khoản nợ chuyển sang nhóm cao hơn.
Đối với ngân hàng, tỷ lệ nợ quá hạn là một chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng ở cấp tổ chức và không nên hiểu đơn giản là một ngưỡng áp dụng trực tiếp cho từng cá nhân.
Trong quá trình xử lý nợ quá hạn ngân hàng, việc liên hệ và nhắc khách hàng thanh toán thường chiếm nhiều nguồn lực của đội ngũ tổng đài. Khi số lượng khoản vay lớn, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc gọi đúng thời điểm, duy trì tần suất liên hệ và kiểm soát chất lượng cuộc gọi.
OmiBOT của MP Transformation là giải pháp AI Callbot dành cho Telesale và CSKH, có khả năng tự động thực hiện số lượng lớn cuộc gọi theo kịch bản được thiết lập. Theo thông tin từ nhà cung cấp, OmiBOT có thể thực hiện hàng nghìn cuộc gọi đồng thời, hỗ trợ tích hợp CRM và hoạt động theo các kịch bản được tùy chỉnh.
Đối với bài toán xử lý nợ quá hạn, OmiBot có thể được ứng dụng để hỗ trợ các hoạt động như:
Đặc biệt, MPT cho biết OmiBot đã được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, trong đó có ngân hàng, tài chính và thu hồi nợ. Với các tổ chức có lượng khách hàng và khoản vay lớn, việc kết hợp AI Callbot với quy trình quản lý nợ có thể giúp tự động hóa những tác vụ gọi nhắc lặp lại, đồng thời dành nguồn lực nhân sự cho các trường hợp cần tư vấn và xử lý chuyên sâu.
>>> Xem thêm bài viết chi tiết về OmiBOT:
OmiBOT – Giải pháp Callbot AI tiên phong cho BFSI
Nợ quá hạn cần được xử lý sớm để hạn chế phát sinh chi phí, nguy cơ chuyển nhóm nợ và những ảnh hưởng đến lịch sử tín dụng. Khi phát hiện khoản vay có dấu hiệu chậm thanh toán, người vay nên chủ động liên hệ ngân hàng để được hướng dẫn phương án phù hợp.
Ở góc độ ngân hàng, việc quản lý số lượng lớn khoản vay và liên tục liên hệ khách hàng cũng đặt ra bài toán về nguồn lực. Các giải pháp như OmiBOT có thể hỗ trợ tự động hóa hoạt động gọi nhắc thanh toán, ghi nhận phản hồi và phân loại nhu cầu, từ đó giúp đội ngũ tập trung hơn vào những trường hợp cần xử lý chuyên sâu.
Để tìm hiểu thêm về MP Transformation, hãy theo dõi và tương tác với chúng tôi trên các trang mạng xã hội
Tầng 10, Tòa nhà Sudico, Đường Mễ Trì, Mỹ Đình 1, Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội.
1900585853
contact@mpt.com.vn
